Overslaan en naar de inhoud gaan

Leieslag Kuurne

Kasteel Coucke
Kasteel Coucke

De meidagen van 1940 hadden deze anders zo rustige vlassersgemeente op de militaire kaart gezet. Door de steeds verergerende toestand waarin de geallieerde legers (Belgen, Britten, Fransen) zich bevonden, werd op 21 mei 1940 te leper de beslissing genomen om zich achter de Leie terug te trekken. De 3° Infanterie Divisie (3°ID) o.l.v. Generaal Lozet moest stelling nemen op de linker Leieoever tussen Kortrijk en Ooigem (Kanaal Roeselare Ooigem). Deze divisie bestond uit 3 regimenten. (1°, 12° en 25° Linie Regiment). Het 12° Linie Regiment (12°LR) dat zich eerst in Wakken bevond zou post vatten te Kuurne tussen Kortrijk en Bavikhove. Op 22 mei om 8 uur kwamen de mannen in Kuurne aan en begonnen in de omliggende Leiemeersen schutterskuilen te graven. Het ondiepe grondwater maakte de aarde zo drassig dat elke put met hooi en vlaslemen moest worden aangevuld. Het 12°LR had reeds heel wat manschappen verloren en allen waren moe van de vele lange marsen (de eenheid kwam reeds van Namen via Gent, Ruiselede en Wakken naar Kuurne). Met ongeveer 2.000 man (normaal 3.750 man per regiment) moest de korpsoverste Kolonel Ivan Gérard zijn sector tegen de oprukkende Duitsers verdedigen. 

Op 23 mei kreeg de burgemeester het bevel om de bevolking van Kuurne te evacueren. Men had reeds een vermoeden van wat er komen zou. Diezelfde dag hadden de terugtrekkende Britten (British Expeditionary Force) de bruggen over de Leie opgeblazen, maar het werk was zo stuntelig uitgevoerd dat de Belgische Genietroepen het nog eens moesten overdoen. Daar de kerktoren van de Sint-Salvatorkerk in Harelbeke door de Duitsers als uitkijkpost kon worden gebruikt, moest hij worden neergehaald. Met de nodige hoeveelheid springlading werd de klus geklaard door de Belgische genietroepen. 

Kerktoren_Beveren_Leie
Kerktoren_Beveren_Leie

Ook de kerktoren van Beveren-Leie werd die dag naar beneden gehaald. Het 3° Artillerie Regiment (3° AR) dat het 12°LR moest ondersteunen, had zijn veldgeschut opgesteld achter de Brugsebaan (Lendelede-Izegem) en richtte de vuurmonden op de rechter Leieoever. In de namiddag van 23 mei 1940 was het dan zover. De eerste Duitsers reden Harelbeke binnen en vestigden zich in de huizen met zicht op de linker Leie-oever. Mitrailleurs werden op zolders geplaatst en tussen de opengetrokken dakpannen werd de loop naar de Leie gericht. Elke beweging van de Belgen werd nauwgezet gevolgd en veelal met een mitrailleursalvo beantwoord. Het 12° LR had als opponenten 2 Duitse regimenten uit de 18° Silezische Divisie, m.n. het 30° Inf. Rgt (ErdmannsdorfRegt.) en het 51° Inf. Rgt. (Bohnstedt Rgt.). De Duitsers kregen daarbij nog de steun van verkenningsvliegtuigen die de linker Leie-oever afspeurden. MaximDe nacht van 23 op 24 mei bleef kalm en beperkte zich tot het over en weer schieten van de artillerie. Maar bij de eerste ochtend klaarte brak de hel in alle hevigheid los. Het Duitse geschut bracht de Belgische stellingen een zware klap toe. De voorste verdedigingslijnen werden afgezonderd van de achterliggende troepen. De Duitse artillerie vuurde uit alle hevigheid naar de overliggende oever en verlegde de inslagplaats telkens met enkele meters. Door de zwarte rook die opsteeg uit vele brandende vlasschuren werd het moeilijk om een overzicht te krijgen van de ganse gevechtssituatie. Het 12° LR zag zijn rangen nogmaals uitdunnen. De Belgische artillerie die opgesteld stond tussen Lendelede en Rumbeke werkte met grote precisie. Hierdoor mislukte deels de Duitse poging om de Leie, ter hoogte van de Watermolens (toen gekend als Ozonia), over te steken. 

Met aangebrachte rubberbootjes konden de Duitsers dan l peloton overbrengen. Bij de tweede oversteek poging werd de rechter oever door de Belgische strijders onder vuur genomen.

Gezien de Duitse rubberbootjes aan flarden waren geschoten werden afgerukte huisdeuren gebruikt om over te peddelen. In de namiddag kregen de Duitsers vaste voet op de linker Leie-oever tussen Kuurne en Harelbeke waar ze een bruggenhoofd vormden. Ook aan de Hoge Brug in Harelbeke was de overtocht geslaagd. Door middel van observatieballonnen opgelaten te Harelbeke kregen de Duitsers een klare kijk over de Belgische stellingen. De Belgische troepen konden niets anders dan zich terugtrekken richting Brugse baan. 

Soldaat Joseph Verhaeghe
Soldaat Joseph Verhaeghe

De Duitse troepen zwermden uit en namen het centrum van Kuurne in. Langs de Leie-boord te Kuurne, waar de Heulebeek in de Leie mondt, wist soldaat Joseph Verhaeghe (afkomstig van Bissegem) als enkeling stand te houden. Vanuit zijn mitrailleursnest schoot hij tientallen Duitsers neer die zich aan de oversteek waagden, tot een Duitse granaat hem fataal werd. De Duitse officieren gaven hem een speciale eerbetuiging en stelden hem tot voorbeeld van dapperheid aan hun eigen mannen. Tegen de avond werd het 12°LR afgesloten van zijn rechter buur, het 24° LR, dat zich te Kortrijk bevond. Te Kuurne was de slag gestreden. Het 12°LR trok zich diezelfde avond achteruit richting Ardooie en zou via Ruddervoorde en Oostkamp in Ichtegem aankomen, waar het op 28 mei de capitulatie meemaakt. Kuurne had veel geleden tijdens die twee dagen, tientallen huizen en vlasschuren waren uitgebrand. 106 Belgische soldaten lieten het leven, een 500-tal werd gewond en 800 man werd door de Duitsers krijgsgevangen genomen.

Een stinkende rook dreef over Kuurne. Huizen en vlasschuren stonden in brand. Aan de Leieoevers hadden de Belgische soldaten schuilplaatsen gegraven, waarin ze zich hadden verweerd tot het uiterste. De Leiekant achter de Harelbeeksestraat was één slagveld. De tuinen en achtertuinen van de families Coucke, Carpentier, Vanoverbeke, Vanneste, Verstraete, Vandenberghe lagen bezaaid met gekwetste en gesneuvelde soldaten.
Kuurne leek een hel. De beschieting bereikte haar hoogtepunt om 11.00 uur en zou zonder ophouden voortduren tot 18.00 uur ’s avonds. In de late namiddag waren de eerste Duitse gelederen van de infanterieregimenten Erdmannsdorff en Bohnstedt er in geslaagd vanuit Harelbeke de Leie over te steken.

Gesneuveld aan de Leie
Gesneuveld aan de Leie